Tanzimat Edebiyatında Coşku ve Heyecanı Dile Getiren Metinler (Şiir)

16.07.2015 tarihinde 11.Sınıf Türk Edebiyatı Konu Anlatımı kategorisine eklenmiş, Kişi Okumuş ve 0 Yorum Yapılmış.

Tanzimat döneminde şiir yüzünü divan edebiyatından Batı edebiyatına çevirmiştir. Avrupa’da eğitim görmüş, Batılı yaşam biçimini ve sanatını benimsemiş Tanzimat sanatçıları bu değişimi şiire de yansıtmışlardır. İlk başlarda daha çok fikri yönden değişim gösteren Tanzimat şiiri daha sonra biçim yönünden de değişmeye başlamıştır.
Tanzimat edebiyatı sanatçıları her şeyden önce şiirin konusunu ve anlatımını değiştirdiler.
Namık Kemal Lisan-i Osmanî’nin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülahazalar” isimli eserinde uzun makalesinde şiirin, fikrin gelişmesine ve halkın eğitilmesine olan büyük hizmetinden söz eder. Divan edebiyatının gerçekle ilgisizliğine, yapmacıklığına, boşluğuna şiddetle hücum eden Namık Kemal, edebiyatın yeniden düzenlenmesini ister. Bunun içinde her şeyden önce yeni bir anlatım yolu, yeni bir dil bulunmasını gerekli görür. Dilin bir an önce konuşma diline yaklaştırılması gerekliliğini savunur. Buna rağmen Tanzimat şiirinin dilinin sade olduğunu söylemek zordur.

Tanzimat I. Dönem Şiirinin Genel Özellikleri
 “Sanat toplum içindir”anlayışı benimsenmiştir.
 Tanzimat şiirinde biçimsel olarak eskiye bağlı kalınmış, içerikte yenilik yapılmıştır.
 Batı edebiyatının etkisiyle biçimsel yenilikler yapan II. topluluk sanatçıları şiir açısından I. topluluğa göre daha yenilikçidirler.
 Divan edebiyatının “göz için kafiye” anlayışına devam edilmiştir. Dönemin sonunda Recaizade Mahmut Ekrem “kulak için kafiye” anlayışını savunmuştur.
 Eski biçimlerle yeni konular işlenmiştir. Eskiyi ve yeniyi bir arada bulundurması bakımından şiirlerde bir “ikilik” söz konusudur.
 Kaside, terkib-i bent, müseddes gibi divan edebiyatı nazım şekilleri kullanılmıştır. Bu nazım şekillerini kullanmakla birlikte, şiirlerin içerikleri değişmiştir.
 En büyük ve ilk yenilik temada olmuş; Hürriyet, eşitlik, adalet, hukuk gibi yeni temaları işlenmiştir.
 Divan ve halk şiiri geleneklerinin kalıplaşmış imgeleri (mazmunlar) kullanılmamıştır.
 Şiirler Batı düşüncesiyle ve klasisizm ile romantizm akımlarıyla ilişkilidir.
 Şiirlerin başlığı içeriğe göre (“Hürriyet Kasidesi” gibi) belirlenmiştir.
 Divan şiirindeki “parça güzelliği” yerine “konu birliği” ve “bütün güzelliği” anlayışı benimsenmiştir.
 Halka yönelik şiirler yazılmıştır, divan şairleri gibi, seçkin bir kesime seslenilmemiştir.
 Ağırlıklı olarak aruz kullanılmakla birlikte heceyle de şiirler yazılmıştır.
 Divan şiirinin ağır ve sanatlı dili eleştirilmiş, sade bir dil savunulmuş; ama bu, gerçekleştirilememiştir.

  Birinci dönem şairleri; Namık Kemal, Ziya Paşa ve Şinasi’dir.

Tanzimat II. Dönem Şiirinin Genel Özellikleri
 “Sanat, sanat  içindir”anlayışı benimsenmiştir.
 Tanzimat şiirinde biçimsel olarak eski nazım şekilleri kullanılmakla beraber  yeni nazım şekililleri de denenmiştir.
 Batı edebiyatının etkisiyle biçimsel yenilikler yapan II. topluluk sanatçıları şiir açısından I. topluluğa göre daha yenilikçidirler.
 Divan edebiyatının “göz için kafiye” anlayışı yerine dönemin sonunda Recaizade Mahmut Ekrem “kulak için kafiye” anlayışını savunmuştur.
 Gazel, Kaside,rubai, müseddes… gibi divan edebiyatı  nazım şekilleri kullanmakla birlikte Batılı nazım şekilleri de denenmiştir.
 Aşk, kadın, tabiat, aile, karamsarlık ..gibi bireysel temalar işlenmiştir.
 Divan ve halk şiiri geleneklerinin kalıplaşmış imgeleri (mazmunlar) kullanılmamıştır.
 Şiirler Batı düşüncesiyle ve realizm ve romantizm akımlarıyla ilişkilidir.
 Şiirlerin başlığı içeriğe göre  belirlenmiştir.
 Divan şiirindeki “parça güzelliği” yerine “konu birliği” ve “bütün güzelliği” anlayışı benimsenmiştir.
  Divan şairleri gibi, seçkin bir kesime seslenilmiştir.
 Ağırlıklı olarak aruz kullanılmakla birlikte heceyle de şiirler yazılmıştır.
 Divan şiirinin ağır ve sanatlı diline tekrar dönülmüş, sanatlı bir anlatım ön plana çıkmıştır.

  İkinci dönem şairleri; Recaizade Mahmut Ekrem, Abdulhak Hamid Tarhan, Muallim Naci

 

Tanzimat Birinci Dönem Şiiri İle Divan Şiirinin Karşılaştırılması

  Divan Şirinde bireysel temalar Birinci dönem Tanzimat şiirinde ise toplumsal temalar işlenmiştir.

  Divan Şirinde aşk, tabiat, kadın, şarap…gibi  temalar Birinci dönem Tanzimat şiirinde  ise hak, eşlitlik,

adalet, hürriyet, vatan sevgisi gibi temalar işlenmiştir.

   Divan Şirinde “sanat için sanat” anlayışı  Birinci dönem Tanzimat şiirinde  ise “toplum için sanat”  anlayışı

hakimdir.

    Divan Şirinde kalıplaşmış ifadeler( mazmunlar) kullanılırken  Birinci dönem Tanzimat şiirinde  mazmunlar

kullanılmamıştır.

    Divan Şirinde süslü ve ağır bir dil kullanılmış; Birinci dönem Tanzimat şiirinde  ise dilde sadeleşme çabaları

ön plana çıkmıştır.

    Divan Şirinde gazel , kaside, rubai, murabba, şarkı…..gibi nazım şekilleri kullanılmış.  Birinci dönem Tanzimat şiirinde  de divan şiiri nazım şekilleri kullanılmaya devam edilmiş.

    Divan Şirinde beyit bütünlüğü esas alınırken; Birinci dönem Tanzimat şiirinde ise bütün güzelliği ve konu bütünlüğü esas alınmıştır.

   Divan Şirinde mahlas kullanılırken  Birinci dönem Tanzimat şiirinde  mahlas kullanılmamıştır.

      Divan Şirinde aruz ölçüsü kullanılırken  Birinci dönem Tanzimat şiirinde  hem aruz hem de hece ölçüsü kullanılmış.

Tanzimat İkinci Dönem Şiiri İle Divan Şiirinin Karşılaştırılması

  Hem Divan Şirinde  hem de İkinci dönem Tanzimat şiirinde  bireysel temalar işlenmiştir.

  Divan Şirinde aşk, tabiat, kadın, şarap…gibi  temalar İkinci dönem Tanzimat şiirindede aşk, tabiat, kadın, aile, karamsarlık .. gibi temalar işlenmiş.

    Hem Divan Şirinde  hem de İkinci Dönem Tanzimat şiirinde   “sanat için sanat” anlayışı   hakimdir.

    Divan Şirinde kalıplaşmış ifadeler( mazmunlar) kullanılırken  İkinci dönem Tanzimat şiirinde  mazmunlar

kullanılmamıştır.

    Hem Divan Şirinde   hem de İkinci Dönem Tanzimat şiirinde  süslü ve ağır bir dil kullanılmış.

    Divan Şirinde gazel , kaside, rubai, murabba, şarkı…gibi nazım şekilleri kullanılmış. İkinci dönem Tanzimat şiirinde  de divan şiiri nazım şekilleri kullanılmaya devam edilmekle beraber Batılı nazım şekilleri de denenmiş.

    Divan Şirinde beyit bütünlüğü esas alınırken; İkinci dönem Tanzimat şiirinde ise bütün güzelliği ve konu bütünlüğü esas alınmıştır.

   Divan Şirinde mahlas kullanılırken  İkinci dönem Tanzimat şiirinde  mahlas kullanılmamıştır.

      Divan Şirinde aruz ölçüsü kullanılırken  İkinci dönem Tanzimat şiirinde  hem aruz hem de hece ölçüsü kullanılmış.

 

Yazar Hakkında

Yazar : admin

Yazar Hakkında :

Yazarın Tüm Yazıları İçin Tıklayınız

Yorumlar
İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.

Yorum onaylama sistemi etkin; yorumunuzun yayınlanması biraz zaman alabilir.

  • Meta