10 Dil ve Anlatım Konu Anlatımı – Zarflar

20.02.2015 tarihinde 10. Sınıf Dil ve Anlatım Konu Anlatımı kategorisine eklenmiş, Kişi Okumuş ve 0 Yorum Yapılmış.

Zarf: Bir cümlede fiilleri niteleyen, onların ne durumda olduğunu, nasıl yapıldığını, zamanını ve sırasını bildiren kelimelere “zarf” denir.

Zarflar cümledeki görevlerine göre;

durum-hal,

zaman,

yer-yön,

azlık-çokluk (miktar) ve

soru zarfları” olmak üzere beş gruba ayrılır

a.Durum-Hal Zarfları:

Fiilin durumunu yani nasıl yapıldığını bildiren zarflardır. Fiile sorulan “nasıl?” sorusuna cevap verir.

   Örnek:

Mehmet hızlı koşardı. (Nasıl koşardı?)

“Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden”

Eve koşarak gittim.

Derslerine severek çalışıyordu.

 

Durum zarfları  kendi içinde sınıflandırılabilir:

I. Niteleme Zarfları

Fiile sorulan nasıl sorusuna cevap verirler.

Arkadaşına iyi davranmalısın

Eğri oturup doğru konuşalım.

Aldırma bu dünya böyle gelmiş, böyle gider.

Misafirini dostça karşıladı.

II. Kesinlik zarfları:

Bu zarfları şöyle sıralayabiliriz:

elbet, elbette, asla, mutlaka, hiç mi hiç, ne olursa olsun, kuşkusuz, hiç kuşkusuz, şüphesiz….

Bu işi çözeceğimden hiç şüpheniz olmasın.

Bir gün  sizi ziyarete mutlaka geleceğim.

Bu işten asla vazgeçmem.

Beni hiç mi hiç anlamadın.

III. Yineleme zarfları: 

Seni yine ararım.

Bu şarkıyı bir daha söyler misin?

Göz ucuyla, iki de bir beni takip ediyordu.

IV. Yaklaşıklık zarfları:

Bu iş aşağı yukarı on gün sürer.

İşim hemen hemen bitti sayılır.

 

b) Zaman Zarfı:

Ola ki bu yaz oraya gitsin.

 

Fiilin ne zaman yapıldığını bildiren zarflardır.

Fiile sorulan “ne zaman” sorusuna cevap verir.

Örnek: Tatilden dün dönmüşler.

Akşam maçı izleyeceğim.

Yarın pikniğe gideceğiz.

Bu kış çok kar yağdı.

UYARI: Bazı zaman anlamlı sözcükler belirtme durum ekini alırsa adlaşırlar.

*Bu akşam akşamı seyredeyim bakışlarında.

*Ne sabahı göreyim, ne sabah görüneyim.

c) Yer-Yön Zarfı:

Fiilin yöneldiği yeri bildiren zarflardır.

Fiile sorulan “nereye?” sorusuna cevap verir ve ek almaz.

  Örnek: Yukarı çıktı. Geri geldi.

Aşağı indi. İleri gitti.

Yağmuru gören tavuklar içeri kaçıştılar.

UYARI: Yer-yön zarfları çekim eki alırsa adlaşır.

*Işık, perdenin kenarından içeri sızıyordu.(Z)

*Işık, perdenin kenarından içeriye sızıyordu.(A)

 

UYARI: Bazı yer-yön zarflarını işaret sıfatları ile karıştırmamak gerekir.

*Aradığını yukarı katta bulamayınca yukarı çıkmış.

*Aşağı mahallede gürültü olunca, apartman sakinleri aşağı inmiş.

*İçeri zili çalınca öğrenciler içeri girdi.

 

 d) Azlık-Çokluk (Miktar) Zarfları:

Fiilin, sıfatın, zarfın miktarını bildiren zarflardır. Bu zarflar “ne kadar?” sorusuna cevap verir.

Örnek: Ali bu derse çok çalışmış.

Bugün pek iyi değilim.

Bu çok eski bir evdir.

UYARI:  Bazı nicelik zarflarını sayı sıfatları ile karıştırmamak gerekir.

*Çok insan bunu başarmak için çok çalışıyor.

*Fazla para insanı fazla rahatsız eder.

Kazanmak için çok çalışmalısın.

Düne göre epeyce iyileşmişsin.

Az yiyen, çok yaşar.

Fazla üzülmeyin dünyanın sonu değil.

Biraz konuşabilir miyiz?

Buralara pek uğramaz.

Azıcık bana verir misin?

Biraz gayret etsen başaracaksın.

Not: “Daha” sözcüğü zaman zarfı da olabilir, miktar zarfı da. “henüz” anlamına geldiğinde zaman zarfıdır. Diğer durumlarda miktar zarfıdır.

Öğretmen daha sınıfa girmedi. (zaman zarfı)
Bu aralar daha kötü görünüyorsun. (miktar Zarfı)


Not:
 Miktar zarfları diğer zarflardan farklı olarak sıfatları ve zarfları da derecelendirebilir.

Daha çok çalışmalısın. (zarf+zarf)

Beni çok iyi dinleyin. (zarf+zarf)

Aranızda en çok okuyan kim. (zarf+zarf)

En büyük asker bizim asker. (zarf+sıfat)

Bana daha uzun bir tahta lazım. (zarf+sıfat)

O, çok iyi biridir. (zarf+sıfat)

Ne iyi insanlar bular. (zarf+sıfat)

 

UYARI:Daha” sözcüğü bir fiilin önünde olduğunda zaman zarfı,kendi gibi zarf olan bir sözcüğün önünde olduğunda ölçü-miktar zarfı olur.

*Daha iyi bir insanı bulabilmek için daha evlenmemiş.

*Bizimle daha sakin konuşuyordu.

*Eve daha gelmemiş.

 e) Soru Zarfı:

Fiilleri soru yoluyla niteleyen zarflardır. Bunlara cevap olarak verilen kelimeler de çoğu kez zarf olur.

    Başlıca soru zarfları:

  “ne zaman, niçin, nasıl, ne kadar, nereye,                neden…

    Örnek: Bize ne zaman geleceksin?

(Yarın geleceğim.)

Niçin konuştu?           Nasıl geldin?

Ne kadar aldın?          Neden gelmedin?

 

UYARI: “Ne” soru sözcüğü cümle içinde soru sıfatı ve soru zamiri olarak kullanılacağı gibi soru zarfı da olabilir.

*O karanlık sularda ne gördün?(Zamir)

*Hiçbir şey olmamış gibi ne susuyorsun?(Zarf)

*Benimle ne konuda konuşacaksın?(Sıfat)

*Gel ecel, ne korkarsın sarı çehremden benim?

*Aşık dediğin Mecnun misali kördür,

Ne bilsin, alemde ne mevsimdir.(Zarf-zamir)

*Ne ağlarsın benim zülfü siyahım.(Zarf)

*Şu dünyada ben ne insanlar gördüm

 

UYARI: “Nasıl” soru sözcüğü bir ismi belirtirse soru sıfatı, fiil ya da fiilimsiyi belirtirse soru zarfı olur.

*Onun nasıl bir insan olduğunu nasıl anlayabilirim?

*Gurbette nasıl bir hayat sürdüğünü nasıl bilmiyorsun?

Uyarı:      Sıfat-Zarf ayırımı:

Nitelik bildiren kelime isimden önce kullanılırsa sıfat;

fiilden önce kullanılırsa zarf olur.

SIFAT—-İSİM                    ZARF—-FİİL

Güzel günler yakındır.       Futbolu güzel oynar.

 

Zarflarda derecelendirme:

a) Eşitlik Derecesi:Kadar,denli,gibi…

Örnek:Kimse şarkıyı bu denli güzel okuyamaz.

b) Üstünlük Derecesi:”Daha”kelimesi,sıfatları ya da başka zarfları üstünlük anlamlarıyla derecelendirir:

Örnek:Daha iyi bir araba alabilirdin.(daha kelimesi “iyi” sıfatını üstünlük anlamıyla derecelendirmiş)
Her şey daha ucuz satılıyor.( daha kelimesi “ucuz” zarfını üstünlük anlamıyla derecelendirmiş)

c) En Üstünlük Derecesi:”En” kelimesi sıfatları ya da başka zarfları en üstünlük anlamlarıyla derecelendirir:

Örnek:En zor soruları bile çözdü.(“En” kelimesi,”zor”sıfatını en üstünlük anlamıyla derecelendirmiş)
En güzel sen okuyorsun.( “En” kelimesi,”güzel”zarfını en üstünlük anlamıyla derecelendirmiş)

d) Aşırılık Derecesi:”Çok,fazla,epeyce,pek,oldukça,biraz,birazcık,en çok,pek çok vb…”kelimeleri ya da kelime gurupları sıfatları ya da başka zarfları aşırılık anlamıyla derecelendirir.

Örnek:

Sen fazla iyi birisin.(“Fazla” kelimesi,”iyi”sıfatını aşırılık anlamıyla derecelendirmiş)
Pek şık giyinmişsiniz.(“Pek” kelimesi,”şık”zarfını aşırılık anlamıyla derecelendirmiş)

Çok çalışkan birisidir.

 

Zarflarda Pekiştirme

Zarflarda pekiştirme iki yolla yapılır:

1.İkilemelerle;

Tatlı tatlı güldü.

Güzel güzel oynadılar.

Acı acı sırıttı.

Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden”

 

2.m, p, r, s sesleriyle;

Çarçabuk evden ayrıldı

Rakibini kıskıvrak yakaladı.

Bir işi de bari dosdoğru yap.

 

YAPI BAKIMINDAN ZARFLAR

Basit Zarf

Ek almamış yalın hâldeki zarflardır.

Yarın gelecek.

Olanları şimdi anlat.

Başarılı olmak için çok çalış.

 

Türemiş Zarf

Yapım eki almış olan zarflardır.

Şair oldukça güzel konuştu.(ol+dukça)

Ansızın, onunla karşılaştım.(An+sızın)

Akşamleyin, birden karşıma çıktı. (akşam+leyin)

 

Birleşik Zarf

En az iki sözcükten oluşan zarflardır.

Birden bire bayıldı.(Birden+bire)

Biran, bile onu yalnız bırakmadı.(Bir+an)

Bugün,  onunla görüşmeye gitti. (Bu+gün)

 

Öbekleşmiş Zarflar

Hemen şimdi gelirim.

O konuya biraz sonra bakarız.

Yapıyorsan bir işi Doğru dürüst yap bari.

Sınava gece gündüz durmadan çalıştı.

İşim hemen hemen bitti sayılır.

Yazar Hakkında

Yazar : admin

Yazar Hakkında :

Yazarın Tüm Yazıları İçin Tıklayınız

Yorumlar
İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.

Yorum onaylama sistemi etkin; yorumunuzun yayınlanması biraz zaman alabilir.

  • Meta