10. SINIF TÜRK EDEBİYATI KONU ANLATIMI – Sözlü Edebiyat Dönemi

03.12.2013 tarihinde 10. Sınıf Türk Edebiyatı Konu Anlatımı kategorisine eklenmiş, Kişi Okumuş ve 0 Yorum Yapılmış.

Sözlü Edebiyat Dönemi
Sözlü Türk edebiyatı, Türklerin henüz yazıyı kullanmadıkları dönemdeki edebiyattır. Bu dönem edebiyatı sözlü olarak üretilmiş ve kulaktan kulağa yayılarak varlığını sürdürmüştür. Bu dönemde Türk edebiyatını Şamanizm, Manihaizm, Budizm gibi dinler etkilemiştir.
Özellikleri:
“kopuz” adı verilen sazla dile getirilmiştir.
Ölçü olarak ulusal ölçümüz olan “hece ölçüsü” kullanılmıştır.
Nazım birimi “dörtlük” tür.
Dönemine göre arı bir dili vardır.
Dizelere genel olarak yarım uyak hakimdir.
Daha çok doğa, aşk ve ölüm konuları işlenmiştir.
Bu dönem ürünleri anonimdir.
Avcı ve göçebe toplumun dinsel törenlerinden doğmuştur.
Anlatım söze dayanmaktadır.
Şiir ağırlıklıdır.
Uyak düzeni aaab,cccb,dddb dir.
Dönemin Ürünleri

Koşuk: Sığır denilen sürek avlarında söylenen şiirlerdir Konusu daha çok doğa, aşk, savaş ve yiğitliktir. Bu tür daha sonra halk edebiyatında koşma adıyla anılmıştır.
Sav: Dönemin özlü sözleridir. Bugünkü atasözlerinin ilk biçimi niteliğindedir.
Sagu: “Yuğ” adı verilen ölüm törenlerinde ölen kişinin erdemlerini ve onun ölümünden duyulan hüznü, acı, üzüntüyü dile getiren şiirlerdir.
Destan: Toplumu derinden etkileyen olaylar sonucunda halk arasında kendiliğinden oluşan uzun nazım türüdür.
Sözlü dönem destanlarının özellikleri
Toplumun ortak görüşleri yansıtılmıştır.
Olağanüstü özellikler bulunmaktadır.
Önemli kişiler han, kral gibi seçkin kişilerden veya toplumun kabullendiği bir kahramandan ibarettir.
Söyleyiş milli dil tarzındadır.
Oldukça uzun yazılardır.
Milli nazım ölçüsü kullanılmıştır.
Konuları bakımından savaş, deprem, yangın, mizah, ünlü kişilerin yaşamları şeklinde gruplandırma yapmak mümkündür.
Türk destanları
Destanlar yazıya geçirilmedikleri için bugün bunların ancak konularını bilinmektedir. Bunlar da İran, Çin ve Arap kaynaklıdır.
Saka Devri Destanları
Alp Er Tunga Destanı: Türk-İran savaşlarında Alp Er Tunga’nın yiğitliklerini ve bu savaşları anlatır.
Şu Destanı: İskender’le Türkler arasındaki savaşı ve Türk hakanı Şu’nun kahramanlıklarını anlatır.
Hun Devri Destanları
Oğuz Destanı: Hun hükümdarı Oğuz(Mete)’un Orta Asya’da Türk birliğini nasıl kurduğu anlatılır.Bu destanın Uygurca yazılmış bir kopyası Paris’tedir.
Göktürk Destanı
Bozkurt Destanı: Göktürklerin dişi bir kurttan türeyişini anlatır.
Ergenekon Destanı: Bir savaşta yenilen ve Ergenekon’a kaçan Türklerin orada bir demir dağı eritip intikamlarını almalarını anlatır.
Uygur Devri Destanı
Türeyiş Destanı: Türklerin erkek bir bozkurttan meydana geldiğini anlatır.
Göç Destanı: Uygur Türklerinin anayurtlarından göçünü anlatır.
Destan Türleri
Destanlar oluşumları bakımından iki grupta incelenebilir
Doğal Destanlar
Halk arasında ortaya çıkan anonim ürünlerdir. Bunlar genellikle daha sonra bir şair tarafından derlenip düzenlenmiştir. Bu türe örnek olarak şu destanları sıralayabiliriz.
İlyada , Odysseia, Yunanlıların (Homeros)
Kalevala, Finlilerin,
Nibelungen, Almanların,
Ramayana,Mahabarata, Hintlilerin
El Cid, İspanyolların
Chanson de Roland, Fransızların
Gılgamış, Sümerlerin
Şehname, İranlıların
İgor, Rusların
Şinto, Japonların
2)YAPAY DESTANLAR
Herhangi bir olaydan yola çıkarak bir ozanın destan kurallarına riayet edip oluşturduğu şiirlere denir.
•Kayıp Cennet (Milton- İngiliz Edebiyatı): İnsanın cennetten kovuluşu ve Tanrı’nın şeytanla mücadelesini anlatır.
•Kurtarılmış Kudüs (Tasso- İtalyan Edebiyatı): I. Haçlı seferinde Kudüs’ün alınışı anlatılır.)
•İlahi Komedya (Dante- İtalyan Edebiyatı): Öteki dünyaya Dante’nin yaptığı 7 günlük gezi anlatılır.
•Çılgın Orlando (Ludovico Ariosto- İtalyan Edebiyatı): Bu destanda Charlemagne döneminde Hıristiyanlar ile Müslümanlar arasında geçen savaşlar anlatılmıştır.
Türklerin Yapay Destanları
Kuvay-ı Milliye Destanı : Nazım Hikmet
Üç Şehitler Destanı : Fazıl Hüsnü Dağlarca
Çanakkale Destanı: Mehmet Akif Ersoy
Genç Osman Destanı: Kayıkçı Kul Mustafa

Selçukname: Yazıcıoğlu Ali
Please follow and like us:
İlgili Terimler :
Yazar Hakkında

Yazar : admin

Yazar Hakkında :

Yazarın Tüm Yazıları İçin Tıklayınız

Yorumlar
İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.

Yorum onaylama sistemi etkin; yorumunuzun yayınlanması biraz zaman alabilir.

  • Meta

  • Enjoy this blog? Please spread the word :)