10. SINIF TÜRK EDEBİYATI KONU ANLATIMI – TÜRK EDEBIYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKI ÖLÇÜTLER

03.12.2013 tarihinde 10. Sınıf Türk Edebiyatı Konu Anlatımı kategorisine eklenmiş, Kişi Okumuş ve 0 Yorum Yapılmış.

Edebiyat tarihi araştırmalarında hem konunun daha iyi anlaşılması, hem de araştırmacılar için kolaylık sağlaması bakımından edebiyatımız bazı dönemlere ayrılmıştır. Bu dönemlere ayırma  işinde de bazı ölçütlerden yararlanılmıştır. Şimdi bu ölçütleri incelemeye çalışalım.
Türk edebiyatının dönemlere ayrılmasında kullanılan ölçütler şunlardır:
Din değişikliği,
Lehçe ve şive farklılıkları,
Kültürel değişim,
Coğrafi değişim
a.Dini Hayat
Bir ulusun edebiyatı düşünce dünyasının ve sosyal hayatının adeta aynasıdır. Düşünce dünyasını ve sosyal hayatı büyük ölçüde etkileyen faktörlerin başında da din gelir.
İslamiyet kabul edildikten sonra edebiyatımız tamamen bu dinin etkisiyle gelişimini sürdürmüştür. Bu dinin kabulüyle birlikte yerleşik hayata geçilmiş, Arap ve Fars uluslarıyla kültürel etkileşime girilmiş, edebiyatımızda yepyeni ürünler ortaya konmuştur. Bu yenilikler dilde, içerikte, ölçüde ve nazım şekillerinde görülmüştür.
b.Kültürel Farlılık

Kültür;dil,din,düşüce,duygu ve yaşam tarzındaki bütünlüktür.Bunların herhangi birindeki değişiklik kültürdeki değişikliği de beraberinde getirir.
Türkler İslamiyet’ten önce atlı-göçebe yaşam tarzını sürdürmekteydi.Bozkır kültürü veya çadır kültürü de denen bu kültür İslamiyet’in kabulünden sonra büyük ölçüde terk edilip yerleşik kültüre geçilmiştir.İslamiyetin kabulünden sonrada önceki kültüre ait bazı ögeler yaşatılmaya devam edilmiştir.
X.Yüzyılda İslamiyet’in kabulünden sonra kültürümüz büyük ölçüde Arap ve Fars kültürüyle etkileşim içerisinde olmuştur.Kültürdeki bu etkileşim en belirgin şekilde edebiyatta görülmüştür.Bozkır kültürü yerini İslam kültürü diye adlandırılabilecek yeni bir kültüre bırakmış,edebiyatımız da bu çerçevede gelişimini sürdürmüştür.
c.Dil Anlayışı
Edebiyat dile dayalı bir sanattır.Dilde meydana gelen değişimler edebiyata da yansır.Edebi eserler ve dönemler incelenirken dil özellikleri de dikkate alınır.
Türklerin İslamiyet’ten önceki dilleri yabancı etkilere kapalı bir nitelik gösterir.Daha çok Orta Asya’ya ait özellikler dilde kendini göstermiştir.İslamiyetin kabulünden sonra ise Arapça ve Farsça’nın etkisinde bir Türk diliyle karşılaşıyoruz.Tanzimattan sonra ise edebiyatımızda batı dillerinde alınan kavramların ağırlığı göze çarpar.
d.Dil Coğrafyası
Bir toplumun hayatını devam ettirdiği yerleşim alanı bu alandaki tabiatla iklim şartları o toplumun kültürünün bir parçası olan dilini de etkiler.Farklı bölgelerde yaşayan toplumların kültürlerindeki değişimler,dillerinde de değişiklikler meydana getirir.Dildeki bu değişiklikler de edebiyatta karşlılık bulur.
Çağdaş Türk Edebiyatlarını Azeri,Kırgız,Kazak,Özbek edebiyatları şeklinde ayırırken kullanılan ölçüt,bu edebiyatların farklı coğrafyalarda oluşan şivelere ait olmalarıdır.
e.Sanat Anlayışı
Toplumlar değişik zamanlarda sanatı farklı şekillerde algılamış, ona farklı anlamlar yüklemiş ve onu farklı amaçlarla kullanmışlardır. İslamiyet öncesi dönemde sanat anlayışını ihtiyaçlar belirlemiş, sanat, iletişim aracı olarak görülmüştür. Bu dönemde edebiyat dini törenlerde doğmuş, din dışı törenlerde gelişmiştir.
İslamiyet’ten sonra ise sanata farklı bir anlam yüklenmiş, özellikle edebiyat, anlatılanları en güzel bir şekilde anlatma aracı olarak görülmüştür.
Türk edebiyatı, başlangıcından günümüze kadar üç farklı medeniyetin etkisinde gelişmiştir.
Türk edebiyatında; İslamiyet öncesinde (destan döneminde) kavmi özellikler, İslamiyet etkisindeki (dini) dönemde dinin, Batı uygarlığı etkisindeki (modern) dönemde akıl ve mantığın etkisi çoktur.
TÜRK EDEBİYATININ DEVİRLERİ:
A.islamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
   a) Destan Dönemi
     1. Sözlü edebiyat
     2. Yazılı Edebiyat
B. İslami devir Türk edebiyatı
  a) Divan Edebiyatı
  b) Halk Edebiyatı
      * Anonim Halşk Edebiyatı
      * Aşık Tarzı Halk Edebiyatı
     * Dini Tasavvufi Halk Edebiyatı
C. Batı Tesirinde Gelişen Türk Edebiyatı:
   a) Tanzimat Edebiyatı
    b) Servet-i Fünun Edebiyatı
    c) Fecr-i Ati Edebiyatı
    d) Milli Edebiyat
    e) Milli Mücadele Dönemi Türk Edebiyatı
    f) Cumhuriyet Devri Türk Edebiyyatı
     * !923- 1940 Arası
     * !940 Sonrası

 

Please follow and like us:
Yazar Hakkında

Yazar : admin

Yazar Hakkında :

Yazarın Tüm Yazıları İçin Tıklayınız

Yorumlar
İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.

Yorum onaylama sistemi etkin; yorumunuzun yayınlanması biraz zaman alabilir.

  • Meta

  • Enjoy this blog? Please spread the word :)