10. SINIF TÜRK EDEBİYATI KONU ANLATIMI- I. ÜNİTE: TARİH İÇİNDE TÜRK EDEBİYATI

03.12.2013 tarihinde 10. Sınıf Türk Edebiyatı Konu Anlatımı kategorisine eklenmiş, Kişi Okumuş ve 0 Yorum Yapılmış.

Edebiyat-Tarih İlişkisi
Edebiyat, güzel olan her şeydir diyebiliriz aslında. Renklerin uyumu, nesnelerin uyumu, duyguların, seslerin uyumuna edebiyat diyebiliriz. Evet kitabî tanımla “duygu ve düşüncelerin yazılı veya sözlü bir şekilde ifade edilmesine” edebiyat denir, diyebiliriz. Ancak hayatımızı göz önüne alarak cevap verdiğimizde bizde güzel duygular uyandıran her şeyin edebiyat olduğunu söylemek çok da yanlış olmaz.

Edebiyatın özellikleri nelerdir?
İnsanların iç dünyasında zevk uyandırmak ve onları etkilemek için ortaya konulan edebi yazılardır. Şair ve yazarlar bu etkiyi gerçekleştirmek için kelimeler üzerine yoğun ve derin anlamlar yükler, kimisi şekil açısından bunu yakalamak ister kimi de anlam açısından ..
Edebi metinlerde amaç sadece anlamları sunmak değil aynı zamanda kişiyi etkilemek amaçların en başında gelir. Şair ve yazarlar hayal dünyasını düşünceleriyle yoğunlaştırır ve bunu yazıya döker. Edebi metinleri anlamak için söz ve terkipler, edebi tarzlar hakkında ön bilgiye sahip olunmalıdır yoksa işin içinden çıkılamaz. Çünkü okur ilk okuyuşunda anladığını ve keyif aldığını sanır ama işin aslı görünüşte ki gibi değil kelimelerin içine gizlenen derin düşüncelerdir.
Bir başka ifadeyle edebi metin, duygu düşünce ve hayallerin insanda heyecan ve hayranlık uyandıracak şekilde ve estetik bir yapı içinde söylenmesi ve yazılması ile oluşan edebiyat ürünlerine denir.


Edebi metinlerin özellikleri
1- İşlenmiş bir dil ve anlatımla oluşur.
2- İnsanda güzel duygular, hayaller ve zevkler uyandırır.
3- İnsanın duygu düşünce ve hayallerini besler.
4- Ait olduğu toplumun sosyal ve kültürel özelliklerini taşır.

Edebiyat Tarihi
Edebiyat tarihi, ulusumuzun başlangıcından günümüze kadar üretilen edebi eserleri tarihsel gelişim çizgisi içerisinde inceleyen bilim dalıdır.   Tarih içinde oluşturulan bu eserleri incelerken o dönemin kültür ve sanat anlayışına bağlı kalır. Kişisel zevk ve heyecanını bir ölçüt olarak ele almaz. Örnek vermek gerekirse Peyami  Safa’nın ”Yalnızız” adlı romanını incelerken Cumhuriyet döneminin sanat anlayışı her zaman göz önünde bulundurulmalıdır.

Tarih:
Tarihin tanımından bahsetmek gerekirse; şu andan önce olan her şeye tarih diyebiliriz. Tamam, tarihin tanımına göre belki olayların üzerinden 50 yıl geçmiş olması gerekiyor, toplumların belleklerinde kalıcı izler bırakması gerekiyor vs. Bu tanım bilimsel tarih ile alakalı bir tanım. Biz ise tarihin daha çok edebiyatı ilgilendiren kısmı ile ilgileniyoruz.
Bizim için tarih, bizi ilgilendiren, ben’i değerli kılan tarihtir. Edebiyat tarih ilişkisini bu açıdan değerlendirmek gerekir.
Edebiyat toplumun genelini ilgilendirdiği için toplumu ilgilendiren diğer bilim dalları ve diğer kurumlarla ilişki içinde olmak zorundadır. İşte edebiyat –  tarih ilişkisi de buradan gelir.
Tarihin aktarılmasında edebiyatın önemli bir rolü vardır.
 Tarihi olaylar edebiyat sayesinde, dil sayesinde günümüze kadar aktarılır.
Romanlar ve hikâyelerle tarihi olaylar günümüze kadar aktarılır. Tabii kurgusal bir şekilde: Osmancık, Devlet Ana gibi.
Edebi Metin ile Tarihi Metin Arasındaki Farklar
1. Edebi metinler kurguya dayalıyken tarihi metinler tamamen gerçektir.
2. Edebi metinler ispat kaygısı taşımazken tarihî metinler belgelerle hareket etmek zorundadır.
3. Edebî metinlerde hissettirme, sezdirme ön plânda iken tarihi metinlerde öğreticilik ön plandadır.
4. Edebi metinler sezdirmek istediği için olayları anlatırken sözcüklerin yan ve mecaz anlamını kullanır; tarihi metinler ise öğretici olduğu için sözcükler gerçek anlamında kullanılır.
5. Edebi metinlerde öznellik/subjektiflik önemliyken tarihi metinlerde objektiflik önemlidir.
Edebiyat tarih ilişkisi birçok farklı açıdan değerlendirilebilir. Biz yukarıda edebiyat tarih ilişkisini farklılıklarını benzerliklerini ortaya koyma açısından ele aldık.
Tarih ve Edebiyat Tarihi Arasındaki İlişki
Edebiyat tarihçisi, eserini verirken, tarihten geniş ölçüde yararlanır. Çünkü, tarih geniş ve gerçek bir laboratuvardır. Edebiyat tarihi, bu geniş laboratuvarın küçük ve canlı bir parçasıdır. Çünkü, bu geniş laboratuvarda, insanlar; yarattığı olaylarla, yer, zaman ve sonuç belirtilerek verilmiştir. Edebiyat tarihçisi, tarihin gün ışığına çıkardığı “insanın” sanat yönünü bu imkân içinde araştırır, inceler.
Edebiyat tarihçisi, “tarih ”ten başka, sosyoloji, psikoloji gibi bilimlerden de faydalanır.
Ne zaman yazıldığı bilinemeyen edebî eserlerle yaşadığı yüzyıl bilinmeyen yazarların kişilikleri, dil özellikleri, tarih, sosyoloji ve psikoloji vasıtasıyla aydınlığa çıkarılır.
Edebiyat tarihçisi, bir milletin edebiyatını, dönem dönem araştırır ve bir önceki dönemleri, bir sonraki dönemlere bağlayarak, sebepten sonuca gider. Her edebî dönemi bir önceki edebî dönem karşılar. Sözgelimi, 16. yüzyıl şairi, Fuzûlî‘yi, 15. yüzyıl şairi olan Necâtî; Halit Ziya Uşaklıgil‘i Gustuva Floubert (Güstoav Flober) hazırlamıştır denebilir.
Bu örnekler gösteriyor ki, edebiyat tarihçisi, zinciri tutarlı bir şekilde ortaya koymak için, zincirin bütün halkalarını yerli yerine koymak zorundadır.
Özellikle Türk Edebiyatı’nın tarihini yazanları çok çetin işler beklemektedir. Pek ünlü bir şairimiz olan Fuzûlî’nin hâlâ doğum yılı hatta doğum yeri kesin olarak belli değildir. Bağdat’ta, Kerbelâ’da veya Hille’de doğduğu veya yaşadığı söylenir. Divan şiirinin en büyük şairi olan Fuzûlî gibi, halk şiirinin en büyük ozanı olan Karacaoğlan’ın da, doğum, ölüm tarihleriyle yaşadığı yer veya yerlerin nereler olduğu kesinlikle bilinmez.
İşte, edebiyat tarihçisinin önemi ve etkinliği burada başlıyor. Edebiyat tarihçisi, yukarıda belirtilen sorunları çözerken, tarihe, dilbilime, toplumbilime başvuracaktır.
Sözgelimi, Karacaoğlan, hangi tarihî kişilere yani, padişahlara, paşalara veya tarihi olaylara koşma düzmüştür? Türkçenin hangi lehçesini veya ağzını (şive) kullanmıştır? Bunlar çok önemli ipuçlarıdır. Bu çalışmalardan sonra karanlıkta kalmış bir şairin, bir ozanın en azından yaşadığı yüzyıl, kimlerle çağdaş olduğu ve hayatını hangi yörede geçirdiği kesinlik kazanır.
Sonuç olarak denebilir ki, en başta tarih olmak üzere, sosyoloji, psikoloji ve dilbilim, edebiyat tarihçisinin mutlaka başvurması gereken bilim dallarıdır. Bunu daha kesin olarak söylemek de mümkündür. Bu bilimleri dışlayarak, edebiyat tarihi yazılamaz.
Edebiyat tarihinin kapsamı
·         Sanatçıların edebi anlayışlarını veya dahil oldukları edebi topluluğu
·         Dönemin sosyal hayatını inceler.
·         Dönemin siyasi olaylarını inceler.
·         Sanatçıların hayatını ele alır.
·         Edebi türlerin gelişimini inceler.
·         Sanatçıların eserlerini inceler.
             Edebiyat tarihi, ait oldukları dönemin, insanlarının, toplumlarının yaşamlarını bütün özellikleriyle anlatan bir belge niteliği taşır.
             Edebiyat tarihçisi tarafsızdır.
             Edebiyat tarihinin genel tarihle ilişkisi vardır.
             Genel tarih insanlığın toplumsal, kültürel, ekonomik gelişmesini belgelere dayandırarak anlatır.
             Edebiyat ürünleri de belge niteliği taşıdıkları için genel tarihe ışık tutarlar.
             Edebiyat tarihinin toplum bilimiyle ilişkisi vardır.
             Toplumların inançları, töreleri, yaşayış biçimleri edebi eserlere yansır.
             Edebiyat tarihi hem edebiyatla hem tarihle ilişkilidir.
             Edebi dönemleri, yazarları, şairleri, sanatçıların dil ve anlatım özelliklerini inceleyen bilim dalıdır.
             Edebiyat tarihinin halk bilimi ile ilişkisi vardır.
             Bir ülkede yaşayan halkın kültür ürünlerini, törenlerini, inançlarını, müziğini, oyunlarını,   masallarını vb. inceleyerek saptayan bilim dalıdır halk bilimi.
             Edebiyat tarihi alanında çalışanlara da edebiyat tarihçisi denir.
             Fuat Köprülü, Vasfi Mahir Kocatürk, Ahmet Kabaklı, Ahmet Hamdi Tanpınar, Nihat Sami Banarlı, Agah Sırrı Levend önemli edebiyat tarihçilerimizdendir.

Yazar Hakkında

Yazar : admin

Yazar Hakkında :

Yazarın Tüm Yazıları İçin Tıklayınız

Yorumlar
İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.

Yorum onaylama sistemi etkin; yorumunuzun yayınlanması biraz zaman alabilir.