Halk Hikayeleri

08.05.2013 tarihinde 10. Sınıf Türk Edebiyatı Konu Anlatımı kategorisine eklenmiş, Kişi Okumuş ve 0 Yorum Yapılmış.

Halk Hikayesi
Halk Hikayesi ; Aşk, kahramanlık gibi konuları, şiir ve düz anlatım olarak, aşıkların saz eşliğinde anlatıp söylemeleridir.
(düz anlatım içinde yer alan şiirler, saz eşliğinde türkü gibi söylenir).
Halk hikayeleri, hikaye türünün en eski ve ortak (anonim) olanlarıdır. Halk hikayesi anlatmak bir uzmanlık, bir ustalık işidir. Hikayeleri anlatan aşıklara “kıssa-han” da denir. En tanınmışhalk hikayelerimiz arasında, şunlarısayabiliriz: Kerem ile Aslı, Ferhat ile Şirin, Arzu ile Kamber, Köroğlu, Battal Gazi.
Halk Hikayesi Türleri:
Halk hikayeleri kapsamlarına, boyutlarına ve konularına göre şöyle sınıflandırılabilirler:
1 – Kapsamlarına göre
a – Tek bir olay çevresinde örülmüş, basit yapılı, anlatımı yaklaşık bir-iki saat süren hikayeler. Bunlar çoğunlukla, konularınıbir efsaneden, masaldan veya gerçek yaşamdan alırlar.
b – Kahramanları kalabalık ve konuları ardarda sıralanmış olaylardan oluşan, uzun hikayeler. Bunların anlatımlarıbir gece sürdüğü gibi, beşveya yedi gece sürenleri de vardır.
2 – Konularına göre
a – Aşk Hikayeleri

Bu sınıfta yer alan “Aşk Hikayeleri”, aşık geleneğinin tüm özelliklerini en iyi yansıtan hikayelerdir. Bunların kahramanları kimi zaman gerçekten yaşamış olan aşıklardır ve hikayenin konusu da onların yaşam öykülerinden alınmıştır.
Örneğin; Aşık Garip, Ercişli Emrah gibi.
Kimi zaman da bu kahramanlar masal, destan, tarih gibi kaynaklardan esinlenerek yaratılırlar. Bu türlerde hayal ürünü ögeler, gerçekçi ayrıntılarla birleştirilerek anlatılır. Örneğin; Yaralı Mahmut, Arslan Bey, Elif ile Mahmut gibi.
b – Kahramanlık Hikayeleri
Konusu kahramanlık olan bu hikayelerin en tanınmışı “Köroğlu” hikayesidir. Doğuanadolu’nun kimi hikayecilerine göre, Köroğlu hikayeleri 24 kol tutarındadır. Ayrıca, Doğu’da, Türkiye dışındaki Türk asıllıuluslarla, öteki kimi uluslar arasında da Köroğlu hikayeleri yaygındır.
Günümüzde giderek işlevini yitiren halk hikayeleri, eskiden uzun kış gecelerinde köy odalarında, düğünlerde, Ramazan gecelerinde kahvelerde anlatılırdı. Hikayenin saz eşliğinde söylenen türküler bölümüne, zaman zaman, dinleyicilerin katıldığı da olurdu.
Belirli bir ustalığa sahip olmalarıgereken halk hikayecileri, bir çıraklık döneminden geçtikten sonra bu işe soyunurlar ve geçimlerini de bu yolla sağlarlardı. Bu halk hikayelerinden bazıları önce taşbasması olarak daha sonraları da matbaa harfleriyle yayımlandı.
Halk hikayelerinin düz anlatım bölümlerini oluşturan olay örgüsü, genelde, derleme olmakla birlikte, saz eşliğinde türkü şeklinde söylenen şiir bölümlerinin yaratıcılarıçoğunlukla bellidir. Bu aşıklar, düz anlatımla şiirleri birleştirerek hikayeyi düzenlerler.
Halk Hikâyelerinin Genel Özellikleri
•          Aşk, sevgi ve kahramanlık gibi konular işlenir.
•          Ortaya çıktıkları dönemin sosyal, siyasal ve kültürel özelliklerini yansıtır.
•          Olaylar halkın anlayacağı, sade bir dille anlatılır.
•          Âşıklar, olayları saz çalarak taklitler yaparak anlatırlar.
•          Kişiler ve olaylar gerçeğe yakındır; olağanüstülükler oldukça sınırlıdır.
•          Anlatıcıları halk ozanları, şairler, âşıklar gibi kültürü olan kişilerdir.
•          Anlatımda nazım ve nesir birlikte kullanılır.
•          Hikâyelerde olayın anlatımını hızlandırmak için nesre başvurulurken, duyguları daha etkili yansıtmak için nazım kullanılmıştır.
•          Halk hikâyeleri sözlü gelenek ürünleridir, yani anonimdir.
•          Türk edebiyatında bu özelliğe sahip ilk örnek Dede Korkut Hikayeleridir.
•          Genellikle aşk konusunun işlendiği halk hikayelerinde zaman zaman kahramanlık konularıyla dini konuların işlendiği de görülmüştür.
•          Nazım- nesir karışık olarak anlatılan bu hikayelerin gelişip yayılmasında saz şairlerinin önemli bir fonksiyonu vardır
Halk Hikayelerini Derstanlardan Ayıran Farklar:
*  Halk hikayeleri mutlaka tarihi bir vakaya dayanmaz,
* Halk hikayeleri nazım-nesir karışımıdır. 
* Halk hikayeleride şahısların ve olayların anlatımında takınılan gerçekçi tavır, kahramanlıktan çok aşk maceralarına dayanır.
* Destanlarda yer alan olaylar kesin bir sonla bitmediği halde halk hikayelerinde kesin bir sonla biter.
* Halk hikayelerinde söz konusu edilen olaylar ve kişiler oldukça azdır.
* Halk hikayeleri toplum karşısında anlatılır, hikayedeki manzum kısımlar genellikle saz eşliğinde dile getirilir, değişik bir anlatıma, üslup ve geleneğe sahiptir.
* Halk hikayeleri belli yerlerinde tekerleme adı verilen belli söz kalıplarının bulunması gibi hususlarda destanalrdan ayrılmaktadır.
* Ayrıca destanlar belli bir daire teşkil ederlerHikayenin kahramanı aşık olur, sevgilisine kavuşma yolunda çeşitli maceralara girer, sonunda kavuşur veya kavuşamaz ama hikaye de orada biter. Destanlarda böyle kesin bir son mevcut değildir.
*  Destanlara en yakın duran Köroğlu ve Dede Korkut Hikayeleri’nde böyle bir tesir görülmektedir
Yazar Hakkında
admin

Yazar : admin

Yazar Hakkında :

Yazarın Tüm Yazıları İçin Tıklayınız

Yorumlar
İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.

Yorum onaylama sistemi etkin; yorumunuzun yayınlanması biraz zaman alabilir.